تأثیر آموزش حافظه واجی کوتاه‌مدت بر عملکرد املایی دانش‌آموزان دختر پایه سوم ابتدایی

فاطمه نصرتی موموندی

نویسندگان

فاطمه نصرتی موموندی دکترای زبان‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. https://orcid.org/0009-0000-3621-8667

کلمات کلیدی:

حافظه واجی کوتاه‌مدت, عملکرد املایی, حافظه کاری

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش حافظه واجی کوتاه‌مدت بر بهبود عملکرد املایی دانش‌آموزان دختر پایه سوم ابتدایی انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر پایه سوم ابتدایی مدارس دولتی شهر کرج بود. نمونه پژوهش شامل 40 دانش‌آموز بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 نفر) و کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 10 جلسه 45 دقیقه‌ای و به‌صورت دو جلسه در هفته، برنامه آموزش حافظه واجی کوتاه‌مدت را دریافت کرد، درحالی‌که گروه کنترل آموزش معمول مدرسه را ادامه داد. برنامه مداخله شامل تمرین‌هایی نظیر تکرار واژه‌ها و شبه‌واژه‌ها، حفظ و بازگویی توالی واج‌ها، بازی‌های شنیداری، قطعه‌بندی و ترکیب واج‌ها، حذف و جانشینی واج‌ها، یادآوری توالی‌های صوتی و انتقال مهارت‌های واجی به تکالیف املایی بود. داده‌ها با استفاده از آزمون عملکرد املایی در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون جمع‌آوری شدند. پس از بررسی پیش‌فرض‌های آماری شامل نرمال بودن توزیع داده‌ها، همگنی واریانس‌ها و همگنی شیب‌های رگرسیون، داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر نمرات پیش‌آزمون، تفاوت معناداری بین گروه آزمایش و کنترل در عملکرد املایی پس‌آزمون وجود داشت (F=75.13, p<0.001). همچنین، اندازه اثر مداخله برابر با η²=0.67 بود که نشان‌دهنده اندازه اثر بسیار بزرگ آموزش حافظه واجی کوتاه‌مدت بر عملکرد املایی است. توان آماری آزمون نیز برابر با 1.00 به دست آمد. علاوه بر این، اثر پیش‌آزمون بر نمرات پس‌آزمون معنادار بود (F=10.84, p=0.002, η²=0.23).

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که آموزش هدفمند حافظه واجی کوتاه‌مدت می‌تواند به‌طور معناداری عملکرد املایی دانش‌آموزان دختر پایه سوم ابتدایی را ارتقا دهد؛ بنابراین، گنجاندن تمرین‌های مبتنی بر حافظه واجی و پردازش واج‌شناختی در برنامه‌های آموزشی دوره ابتدایی می‌تواند رویکردی مؤثر برای تقویت مهارت‌های نوشتاری و کاهش مشکلات املایی دانش‌آموزان باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Alloway, T. P. (2009). Working Memory, Learning and Academic Attainment. London: Academic Press.

Alloway, T. P., & Alloway, R. G. (2010). Improving Working Memory: Supporting Students' Learning. London: SAGE Publications.

Baddeley, A. D. (2003). The Phonological Loop as a Language Learning Device. Psychol Rev, 110(4), 556-571.

Ehri, L. C. (2005). Learning to Read Words: Theory, Findings, and Issues. Sci Stud Read, 9(2), 167-188.

Gathercole, S. E. (1995). The Assessment of Phonological Memory Skills in Preschool Children. Br J Educ Psychol, 65(2), 155-164.

Gathercole, S. E., & Baddeley, A. D. (1990). Phonological Memory Deficits in Language Disordered Children: Is There a Causal Connection? J Mem Lang, 29(3), 336-360.

Gathercole, S. E., Service, E., Hitch, G. J., Adams, A. M., & Martin, A. J. (1999). Phonological Short-Term Memory and Vocabulary Development: Further Evidence on the Nature of the Relationship. Appl Cogn Psychol, 13(1), 65-77.

Gathercole, S. E., Tiffany, C., Briscoe, J., Thorn, A., & Team, A. (2005). Developmental Consequences of Poor Phonological Short-Term Memory Function in Childhood: A Longitudinal Study. J Child Psychol Psychiatry, 46(6), 598-611.

Gathercole, S. E., Willis, C., & Baddeley, A. D. (1991). Differentiating Phonological Memory and Awareness of Rhyme: Reading and Vocabulary Development in Children. Br J Psychol, 82(3), 387-406.

Hulme, C., & Snowling, M. J. (2009). Developmental Disorders of Language Learning and Cognition. Chichester: Wiley-Blackwell.

Knoop-van Campen, C. A., Segers, E., & Verhoeven, L. (2018). How Phonological Awareness Mediates the Relation Between Working Memory and Word Reading Efficiency in Children with Dyslexia. Dyslexia, 24(2), 156-169. doi:10.1002/dys.1583

Masnani, Z., Khamsan, A., & Salari Far, M. H. (2019). The mediating role of working memory (phonological loop and visual-spatial memory) in the relationship between mindfulness and test anxiety. Educational Research Journal, 14(58). Retrieved from https://sanad.iau.ir/fa/Journal/educ/DownloadFile/940207

Melby-Lervåg, M., & Hulme, C. (2013). Is Working Memory Training Effective? A Meta-Analytic Review. Dev Psychol, 49(2), 270-291.

Naji, E. S., Shokoohi-Yekta, M., & Hassanzadeh, S. (2020). Effectiveness of Working Memory Educational Program on Phonological Working Memory and Phonemic Awareness in Dyslexic Students: A Neuropsychological Study. Neuropsychology, 5(19), 25-40. doi:10.30473/clpsy.2020.48128.1456

Ramachandra, V., Hewitt, L. E., & Brackenbury, T. (2015). The relationship between phonological memory, phonological sensitivity, and incidental word learning. Journal of Psycholinguistic Research, 40(2), 93-109. doi:10.1007/s10936-010-9157-8

Snowling, M. J., & Hulme, C. (2005). The Science of Reading: A Handbook. Oxford: Blackwell Publishing.

Swanson, H. L., Zheng, X., & Jerman, O. (2009). Working Memory, Short-Term Memory, and Reading Disabilities: A Selective Meta-Analysis of the Literature. J Learn Disabil, 42(3), 260-287.

Wagner, R. K., Torgesen, J. K., & Rashotte, C. A. (1994). The Development of Reading-Related Phonological Processing Abilities. J Educ Psychol, 86(1), 83-103.