بررسی مؤلفههای جهاد تبیین در نهجالبلاغه به منظور تعیین نقش نظام تعلیم و تربیت در تحقق آن
کلمات کلیدی:
معرفت شناسی, نهج البلاغه, جهاد تبیین, تعلیم و تربیتچکیده
هدف: هدف این پژوهش، شناسایی مؤلفههای جهاد تبیین در نهجالبلاغه و تبیین نقش نظام تعلیم و تربیت در تحقق مؤثر آن در جامعه معاصر است.
روششناسی: این پژوهش از نظر هدف، نظری–مبنایی و از حیث روش، توصیفی–تحلیلی و استنتاجی است. دادهها از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای کیفی متون دینی، بهویژه نهجالبلاغه، گردآوری شدند. خطبهها، نامهها و حکمتهای مرتبط با مفاهیم معرفتشناختی، روشهای تبیین، و ابعاد تربیتی استخراج، کدگذاری و طبقهبندی گردیدند. سپس این دادهها با بهرهگیری از چارچوبهای فلسفی و تربیتی تحلیل شده و در نهایت، یک چارچوب مفهومی برای تبیین ارتباط میان معرفتشناسی علوی، جهاد تبیین و نظام تعلیم و تربیت ارائه شد.
یافتهها: یافتهها نشان داد که نهجالبلاغه با تأکید بر عقلانیت، فطرت، ایمان، شهود قلبی و علم نافع، بنیانی معرفتشناختی برای جهاد تبیین فراهم میآورد. مؤلفههای اصلی جهاد تبیین شامل روشنگری و بصیرتبخشی، مقابله با تحریف، دفاع از حقیقت، دعوت به خیر، تبیین آسیبهای جهل و دنیاطلبی، و ارائه معیارهای عدالتمحور حکمرانی است. همچنین نتایج حاکی از آن است که تحقق جهاد تبیین بدون نظام تعلیم و تربیت آگاهساز و هدفمند، ناقص باقی میماند و تربیت انسانِ حقیقتجو، نقاد و بصیر، پیششرط مقابله با جنگ شناختی و انحرافات فکری است.
نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که جهاد تبیین در نهجالبلاغه دارای بنیانهای عمیق معرفتشناختی و کارکردهای اجتماعی و تربیتی گسترده است و تحقق آن مستلزم بازطراحی نظام تعلیم و تربیت بر اساس آموزههای علوی به منظور پرورش نسلی آگاه، تحلیلگر و حقیقتطلب است.
دانلودها
مراجع
Abd al-Baqi, M. F. (1995). Al-Mu'jam al-Mufahras li Alfaz al-Qur'an. Islamic Publications.
Abd al-Baqi, M. F. (1999). Al-Mu'jam al-Mufahras li Alfaz al-Qur'an al-Karim (8th ed.). Navid Islam.
Abdolhamidi, H. (2012). A Critique of Orientalists' Views on the Role of Jihad in the Expansion of Islam during the Era of the Prophet. History of Islamic Culture and Civilization(7), 7-22.
Amadi, A. a.-W. (2008). Ghurar al-Hikam wa Durar al-Kalim. Imam Asr.
Azizi, A. (2008). An Introduction to the Study of Knowledge in Nahj al-Balagha. Research in the Seminary(70), 70-112.
Beheshti, M., A'Rafi, A., & Faqihi, A. N. (1994). An Introduction to Islamic Education. University of Tehran Press.
Dashti, M. (2000). Translation of Nahj al-Balagha. Hozour.
Ebrahimi Goki, S., Ebrahimi Goki, N., Ebrahimi, M., & Ebrahimi Goki, F. (2022). Examining the Movement of Educators and Intercultural Communications against Internal Challenges in Explanatory Jihad. Eleventh International Conference on Language, Literature, and Culture Studies,
Faghali, M. T. (1991). Foundations of Education in the Qur'an and Hadith (4th ed.). Bustan-e Ketab.
Fakharzadeh, M. H. (2025). Measures of Organizational Justice in Nahj al-Balagha and Their Application in the Educational System. Islamic Education and Training, 35(3), 79-102.
Farahani, M. A. (2005). Risalah Jihadiyyah. Encyclopedia of Islamic Jurisprudence Institute.
Feyz Kashani, M. M. (1994). Tafsir al-Safi. Al-Sadr Publications.
Hakimi, M., Hakimi, M., & Hakimi, A. (2008). Al-Hayat (10th ed., Vol. 2). Dalil Ma.
Hanson, E. O. (2010). Religion and Politics in the Contemporary International System. Imam Sadiq University Press.
Hosseinzadeh, M. (1994). Sources of Knowledge (1st ed.). Imam Khomeini Educational and Research Institute.
Karimi, M., & Bakhshi, M. (2020). Conceptualization of Great Jihad in the Holy Qur'an and Explanation of Its Domains. Journal of Qur'anic Interpretation and Language, 8(2), 187-206.
Majlesi, M. B. i. M. T. (2007). Bihar al-Anwar. Dar al-Kitab al-Islamiyyah.
Mesbah Yazdi, M. T. (2004). War and Jihad in the Qur'an. Imam Khomeini Educational and Research Institute.
Mohajernia, M. (2003). The Political Life of Shi'a. Shi'a Studies Quarterly(2), 51-66.
Mohammadi Reyshahri, M. (1998). Foundations of Knowledge (2nd ed.). Dar al-Hadith.
Motahhari, M. (2002). The Problem of Knowledge (6th ed.). Sadra Publications.
Namazizadegan, S. (2009). A Critique of Orientalists' Views on the Verses of Jihad. Meshkat(103), 94-110.
Noori Hamedani, H. (1987). Jihad. Islamic Culture Publishing Office.
Qureshi, S. A. A. (2007). Qur'an Dictionary (11th ed., Vol. 2). Dar al-Kitab al-Islamiyyah.
Rezaei Haftador, H., & Heidari, A. (2016). A Critique of Firestone's Views on Jihad. Qur'an, Jurisprudence, and Islamic Law(4), 89-108.
Rostami, A., & Ebrahimi, M. (2015). Examining and Explaining the Position of Jihad as One of the Foundations of Sacred Defense in the Holy Qur'an. Resistance Literature Journal, 7(13).
Rostami, A., Mahmoudi Shoki, M. A., Mirzaei, A. H., & Shabani, A. (2024). Study of Jihad of Explanation in Promoting the Culture of Sacrifice and Martyrdom in Schools from the Perspective of Students and Teachers of Farhangian University of Arak Twenty-Third National Conference on Psychology, Educational and Social Sciences, Babylon. https://civilica.com/doc/2056391
Sadeghzadeh, M. (2023). Investigating the Effectiveness of Educational and Moral Orientations of Nahj Al-Balagheh on Emotional Intelligence and Aggression of Students of the First Year of High School in District One of Tabriz. Jayps, 4(8), 124-131. https://doi.org/10.61838/kman.jayps.4.8.14
Sadeghzadeh, M., Edrisi, F., Saeini, M., & Moradi Zanjani, H. (2023). Investigating the extent of utilizing educational and ethical orientations of Nahj al-Balagha in the belief, worship, and ethical education domain of the Fundamental Transformation Document. Ethical Research, 1, 135-152.
Shojaei, M. S. (1994). A Look at Knowledge from the Perspective of Philosophy, Psychology, and Islam. Ma'rifat Quarterly(71), 71-110.
Sobhani, J. (1998). Knowledge in Islamic Philosophy (2nd ed.). Tawhid Publications.
Tabataba'i, M. H. (1985). Tafsir al-Mizan. Islamic Publications Office.
Tusi, A. J. f. M. i. H. (1980). Al-Nihayah fi Mujarrad al-Fiqh wa al-Fatawa. Dar al-Kitab al-Arabi.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ebrahim Najmi (Author); Mohsen Farmahini Farahani; Mohammad Hassan Mirzamohammadi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.