واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های سکوت در تعاملات کلاسی دانش‌آموزان: رویکرد پدیدارشناسانه

نویسندگان

    سپیده بهادری گروه علوم تربیتی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران
    هایده عاشوری * گروه علوم تربیتی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Haideh.ashuri@iau.ac.ir

کلمات کلیدی:

 سکوت, ویژگی‌های فردی, مدیریت کلاس, خانواده, ساختار مدرسه, پدیدارشناسی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر واکاوی عمیق ابعاد، مؤلفه‌ها و عوامل زمینه‌ای مؤثر بر سکوت دانش‌آموزان در تعاملات کلاسی با تکیه بر تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی بود.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 16 نفر از معلمان مقطع ابتدایی شهرستان تنکابن بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری گردید و برای اطمینان از اعتبار و پایایی داده‌ها از معیارهای لینکلن و گوبا شامل اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، تأییدپذیری و قابلیت اطمینان استفاده شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی و با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA نسخه 2020 انجام گرفت.

یافته‌ها: تحلیل استنباطی داده‌ها نشان داد سکوت کلاسی پدیده‌ای چندسطحی و برآمده از تعامل عوامل فردی، آموزشی، خانوادگی و ساختاری است. چهار مقوله اصلی شامل ویژگی‌های فردی دانش‌آموز، مدیریت کلاس معلم، عامل خانوادگی و ساختار مدرسه استخراج شد که در قالب 14 مضمون فرعی و 48 کد معنایی سازمان‌دهی گردید. یافته‌ها نشان داد ضعف مهارت‌های ارتباطی، اضطراب اجتماعی، روش‌های تدریس معلم‌محور، نبود امنیت روانی کلاس، مشکلات خانوادگی و قوانین مدرسه از مهم‌ترین سازوکارهای تبیین‌کننده سکوت هستند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که سکوت دانش‌آموزان نه صرفاً نشانه انفعال، بلکه راهبردی انطباقی در مواجهه با ناایمنی روانی و فقدان فرصت مشارکت محسوب می‌شود.

نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد سکوت کلاسی حاصل برهم‌کنش پویا میان ویژگی‌های فردی یادگیرندگان، شیوه‌های مدیریتی معلمان، بستر تربیتی خانواده و ساختار نهادی مدرسه است و کاهش آن مستلزم رویکردی نظام‌مند مبتنی بر ارتقای امنیت روانی، آموزش مهارت‌های اجتماعی، بازنگری در مدیریت کلاس و اصلاح ساختارهای مدرسه می‌باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abbasi, M., Maleki, M., Romani, S., & Alipour, K. (2020). The Effect of Group Training of Social Skills on Classroom Silence Behavior, Fear of Negative Evaluation, and Shyness in Female Students. Educational Strategies in Medical Sciences, 13(4), 306-315. https://www.sid.ir/paper/414148/fa

Araban, S., & Romani, S. (2018). Identifying the Reasons for Classroom Silence Behavior of Elementary School Students in Khorramabad: A Phenomenological Approach. New Strategies for Teacher Training(6), 44-61. https://itt.cfu.ac.ir/article_971.html

Aripin, J. (2019). Dealing with students' reticence in speaking activity in EFL classroom. English Journal. https://doi.org/10.32832/english.v13i1.3774

Aripin, J., & Umam, A. (2019). Dealing with Students Reticent in Speaking Activity in ESL Classroom. English Journal, 13(1), 1-8. https://doi.org/10.32832/english.v13i1.3774

Bagheri, K., Sajjadieh, N. S., Azadmanesh, S., & Batani, Z. (2024). Explaining Student Silence from the Perspective of the Islamic Approach to Action and its Implications for Educational Interaction. Islamic Education, 19(48), 81-104. https://islamicedu.rihu.ac.ir/article_1406/article_2178.html?lang=fa

Fathi Azar, E., Adib, Y., & Golparvar, F. (2016). Phenomenology of Effective and Motivating Factors in the Quality of In-Service Teacher Training Courses. Journal of Research in School and Virtual Learning, 3(12), 45-47. https://www.sid.ir/paper/262959/fa

Ghadampour, E., Khalili, Z., & Gholamrezaei, S. (2023). Developing a Model of Classroom Silence Behavior Based on Parenting Styles and Social Skills with the Mediation of Fear of Negative Evaluation in Students. New Educational Thoughts, 19(4), 143-161. https://journal.alzahra.ac.ir/article_7353.html?lang=en

Ghoreyshi Khorasgani, M. S., Nazarzadeh Zare, M., & Heidari, M. (2022). Analyzing the Reasons and Consequences of Students' Silence in the Classroom. New Educational Thoughts, 18(3), 7-26. https://www.sid.ir/paper/1101323/fa

Hashmi, M. (2025). Breaking the Silence: The Role of Public Speaking Courses in Reducing Communication Apprehension Among University Students-Insights from Dubai. Educational Process: International Journal (EDUPIJ), 14(1), 1-13. https://doi.org/10.22521/edupij.2025.14.64

Khajavi, K. (2021). Teachers' Lived Experience of Virtual Education in the Corona Crisis: A Case Study of Primary School Teachers in Rasht Islamic Azad University of Tonekabon].

Kord Firoozjaee, F., Zeinabadi, H. R., Arasteh, H. R., & Abdollahi, B. (2016). Manifestations of Teacher Silence in School: A Qualitative Research. School Management, 4(2), 69-85. https://www.sid.ir/paper/260521/fa

Matsuda, T., Fukui, D., Koyama, S., & Nakashige, M. (2025). Exploring a Comment Sharing System To Reduce Student Silence in University Classes In 2025 IEEE 14th Global Conference on Consumer Electronics (GCCE).

Meshki Baf Moghadam, Z., Cherabin, M., Akbari, A., & Davoodi, A. R. (2019). A Semiotic Analysis of "Silence" in Classroom Management. Journal of Foundations of Education, 9(2). https://fedu.um.ac.ir/article/view/article_35320.html

Mohammadi, M., Shafiei Sarvestani, M., & Azarpeikan, B. (2025). Analyzing the Characteristics of Silent Students in Collaborative Learning in the Classroom Environment: A Meta-Synthesis Approach. Journal of Educational Innovations, 24(95), 39-61. http://www.noavaryedu.oerp.ir/article_226804.html

Pirkamali, M. A., Rahimi, H., Arayee Nasab, A., Pirkamali, N., & Yahyanejad, M. (2024). Components of Evaluating the Effectiveness of Factors Affecting Academic Silence of High School Students: A Thematic Analysis Approach. Journal of Educational Psychology Studies, 20(53), 54-87. https://jeps.usb.ac.ir/article_8345.html

Sekwati, L., Kolobe, M., & Bakwena, M. (2026). Silence in the synchronous virtual classroom: a developing country perspective. Journal of Asian and African Studies, 61(1), 377-394. https://doi.org/10.1177/00219096241287359

Shan, C. H. (2020). Classroom Silence in College English Class in China. Us-China Foreign Language, 18(5), 141-150. https://doi.org/10.17265/1539-8080/2020.05.001

Shan, C. H. E. N. (2020). Classroom silence in college English class in China. Us-China Foreign Language, 18(5), 141-150. https://doi.org/10.17265/1539-8080/2020.05.001

Simmons, R. G. (2017). Moving into adolescence: The impact of pubertal change and school context. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315124841

Sparapani, N., Morgan, L., Reinhardt, V. P., Schatschneider, C., & Wetherby, A. M. (2016). Evaluation of classroom active engagement in elementary students with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(3), 782-796. https://doi.org/10.1007/s10803-015-2615-2

Taylor, R. D., Oberle, E., Durlak, J. A., & Weissberg, R. P. (2017). Promoting Positive Youth Development through School-Based Social and Emotional Learning Interventions: A Meta-Analysis of Follow-Up Effects. Child development, 88(4), 1156-1171. https://doi.org/10.1111/cdev.12864

Wang, S., & Moskal, M. (2019). What is wrong with Silence in Intercultural Classrooms? An Insight into International Students' Integration at a UK University. Journal of Comparative and International Higher Education, 11(1), 52-58. https://doi.org/10.32674/jcihe.v11iWinter.1087

Wang, S., Moskal, M., & Schweisfurth, M. (2022). The social practice of silence in intercultural classrooms at a UK university. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 52(4), 600-617. https://doi.org/10.1080/03057925.2020.1798215

Zhou, T., Chen, S., & Cao, J. (2025). A perplexing silence: unlocking student communication through teacher humor in the EFL classroom. Frontiers in psychology, 16, 1721941. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1721941

Zhouyuan, Y. (2016). The Analysis about the Factors of Silence in College English Classroom. Studies in Literature and Language, 12(5), 105-110. https://core.ac.uk/download/pdf/236304232.pdf

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۱/۰۱

ارسال

۱۴۰۵/۰۹/۰۱

بازنگری

۱۴۰۵/۰۱/۲۲

پذیرش

۱۴۰۵/۰۱/۲۹

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

بهادری س.، و عاشوری ه. (1405). واکاوی ابعاد و مؤلفه‌های سکوت در تعاملات کلاسی دانش‌آموزان: رویکرد پدیدارشناسانه. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 12(1)، 1-17. https://jedusocio.com/index.php/se/article/view/723

مقالات مشابه

1-10 از 652

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.