طراحی و اعتباریابی الگوی مدرسه نشاط‌آفرین برای مدارس دخترانه ایران
کلمات کلیدی:
اعتباریابی, الگو, ایران, طراحی, مدارس دخترانه, مدرسه نشاطآفرینچکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتباریابی یک الگوی بومی، جامع و چندبعدی برای مدرسه نشاط‌آفرین در مدارس دخترانه ایران بود که بتواند ابعاد مدیریتی، آموزشی، روان‌شناختی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی تجربه مدرسه‌ای دانش‌آموزان دختر را به‌صورت یکپارچه تبیین کند.
روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی با طرح توسعه ابزار بود. در بخش کیفی، از نظریه داده‌بنیاد با رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین استفاده شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 21 نفر از خبرگان و ذی‌نفعان حوزه تعلیم‌وتربیت، با نمونه‌گیری هدفمند، گلوله‌برفی و نظری تا دستیابی به اشباع نظری گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. در مرحله کمی، پرسشنامه محقق‌ساخته 30 گویه‌ای مبتنی بر یافته‌های کیفی در نمونه‌ای 384 نفری از مدیران و معلمان مدارس دخترانه اجرا شد. داده‌ها با استفاده از SPSS 29، AMOS 29 و SmartPLS 4 و از طریق تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند.
یافته‌ها: شاخص KMO برابر با 0.966 و آزمون کرویت بارتلت معنادار بود (χ²=34452.786، df=435، p<0.001). در تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول، بارهای عاملی استاندارد در دامنه 0.70 تا 0.96 قرار داشتند و تمامی ضرایب در سطح p<0.001 معنادار بودند. شاخص‌های برازش نیز برازش مطلوب مدل را نشان دادند (CMIN/DF=2.072، RMSEA=0.039، GFI=0.971، AGFI=0.957، CFI=0.941، NFI=0.967، TLI=0.955، IFI=0.963). ضرایب پایایی از 0.70 بیشتر و مقادیر AVE از 0.50 بالاتر بودند. بااین‌حال، بارهای مرتبه دوم در دامنه 0.98 تا 1.01 و همبستگی‌های بالای بین برخی سازه‌ها، ضرورت بررسی تکمیلی روایی واگرا و احتمال هم‌خطی را نشان داد.
نتیجه‌گیری: الگوی پیشنهادی از شواهد تجربی مطلوبی برای تبیین مدرسه نشاط‌آفرین دخترانه برخوردار است و می‌تواند چارچوبی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی جهت ارتقای کیفیت تجربه تحصیلی، سلامت روان‌شناختی، امنیت، تعلق، مشارکت و توانمندسازی دانش‌آموزان دختر فراهم کند؛ هرچند بررسی تکمیلی پارامترهای مرتبه دوم در مطالعات آینده ضروری است.
دانلودها
مراجع
Ahmadi Siahboumi, M., Ghanbari, N., & Nateghi, F. (2025). Design and Validation of an Instrument for Assessing a Happy School. Sociology of Education, 11(2), 68-82.
Ali, S., & Putra, L. V. (2026). Leading Through Change: How Adaptive Principals Shape Positive School Culture and Climate. El Midad, 18(1), 151-159. https://doi.org/10.36526/gandrung.v7i1.7428
Aunampai, A., Widyastari, D. A., Chuanwan, S., & Katewongsa, P. (2022). Association of Bullying on Happiness at School: Evidence from Thailand's National School-Based Survey. International Journal of Adolescence and Youth, 27(1), 72-84. https://doi.org/10.1080/02673843.2021.2025117
Boroomand, E., Mashinchi, A. A., & Ranjbar, M. (2025). Designing a Happy School Model in Elementary School: Emphasizing Iranian-Islamic Culture. Sciences of Conservation and Archaeology, 37(4), 656-662.
Cleveland, R. E., & Sink, C. A. (2017). Student Happiness, School Climate, and School Improvement Plans: Implications for School Counseling Practice. Professional School Counseling, 21(1), 2156759X18761898. https://doi.org/10.1177/2156759X18761898
Dehghani, M., Dyalameh, N., & Khoshsifat, S. (2018). Explaining the Objectives of the "Happy School" Curriculum Based on Islamic Teachings. Educational Sciences from the Perspective of Islam, 6(10), 5-30.
Döş, İ. (2023). Relationship Between Happy School, General Self-Efficacy, Academic Self-Efficacy and Life Satisfaction. European Journal of Educational Management, 6(1), 31-43. https://doi.org/10.12973/eujem.6.1.31
Gharibzadeh, R., Zahedbabalan, A., Moeinikia, M., & Akbari, T. (2023a). Presenting a Three-Layer Feasibility and Effective Implementation Model of Happy School Management: An Integrated Meta-Synthesis Approach. Journal of Management on Education Organizations, 12(1), 211-230. https://doi.org/10.52547/meo.12.1.211
Gharibzadeh, R., Zahedbabalan, A., Moeinikia, M., & Akbari, T. (2023b). Psychometric Properties of the Happy School Scale. New Psychological Research, 18(70), 195-202.
Gharibzadeh, R., Zahedbabalan, A., Moeinikia, M., & Akbari, T. (2024). Structural Relationship Between Happy School and Teachers' Spiritual, Mental, Physical and Behavioral Vitality, Emphasizing the Mediating Role of Organizational Commitment. Cultural Guardianship of the Islamic Revolution, 14(29), 1-25.
Gómez-Baya, D., García-Moro, F. J., Muñoz-Silva, A., & Martín-Romero, N. (2021). School Satisfaction and Happiness in 10-Year-Old Children from Seven European Countries. Children, 8(5), 370. https://doi.org/10.3390/children8050370
Gramaxo, P., Seabra, F., Abelha, M., & Dutschke, G. (2023). What Makes a School a Happy School? Parents' Perspectives. Education Sciences, 13(4), 375. https://doi.org/10.3390/educsci13040375
Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage. https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7
Hashemineko, S. B., Ahmadi, H., & Mohebi, A. (2019). Designing and Validating a Model of Factors Affecting Education Based on Happiness and Vitality According to the Fundamental Transformation Document. Islamic Lifestyle Centered on Health, 3(3), 98-106.
Jabarin, A. K. M. (2026). School Climate and Student Well-Being: A Comprehensive Review of the Pathways Linking Positive Environments to Academic Success. Humanities & Natural Sciences Journal, 7(1), 39-44.
Kamali Mohajer, R., Salehi, K., Moghaddamzadeh, A., & Jafari, F. (2022). Happy School Indicators: A Phenomenological Study. Educational Psychology, 18(63), 115-147.
Mihas, P. (2019). Learn to Use an Exploratory Sequential Mixed Method Design for Instrument Development. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781526496454
Moeini, S., & Banisi, M. (2022). Identifying the Dimensions and Indicators of a Happy School. Journal of Educational Research.
Permana, J., & Yuslimah, A. I. (2025). Principal's Transformational Leadership in Developing a Positive and Happy School Organizational Culture. International Journal of Social Science and Human Research. https://doi.org/10.47191/ijsshr/v8-i1-02
Richardson, A. L. (2026). School Principal's Role in Shaping and Sustaining a Positive School Climate: Perceptions, Strategies, and Influencing Factors from Leadership and Staff Perspectives. Psychological Science and Education, 31(2), 231-243. https://doi.org/10.17759/pse.2026310215
Sezer, S., & Can, E. (2020). School Happiness: A Grounded Theory. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 15(1), 44-62. https://doi.org/10.29329/epasr.2020.236.3
Telef, B. (2021). The Relation Between Happiness, School Satisfaction, and Positive Experiences at School in Secondary School Students. Education and Science, 46(205), 359-371. https://doi.org/10.15390/EB.2020.5587
Yam, F. C. (2022). The Relationship Between School Satisfaction and Psychological Well-Being of Secondary School Students: The Mediating Role of Happiness at School. Journal of Teacher Education and Lifelong Learning, 4(2), 248-262. https://doi.org/10.51535/tell.1200847
Zahro, N. H., Prayitno, H. J., Sarilan, & Rohim, D. C. (2025). Joyful Learning: Implementation and Its Impact on HOTS for Elementary School Students. Journal of Deep Learning, 2(1), 1-11. https://doi.org/10.23917/jdl.v2i1.11846
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Samaneh Ahmadhosseini (Author); Jafar Rahmani; Seyfollah Fazlollahi Ghomshei (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
