اثربخشی آموزش جرأت‌ورزی بر مشکلات بین‌فردی دانش‌آموزان پسر قربانی: نقش واسطه‌ای حمایت اجتماعی ادراک‌شده

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش جرأت‌ورزی بر مشکلات بین‌فردی دانش‌آموزان قربانی با نقش واسطه‌ای حمایت اجتماعی ادراک‌شده انجام شد.   روش‌شناسی: طرح پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه با گروه آزمایش و کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر 14 تا 17 ساله منطقه 17 مدارس دولتی شهر تهران در سال تحصیلی 98-1397 بود. تعداد 40 نفر از دانش‌آموزانی که ملاک‌های ورود به پژوهش را داشتند و نمره بالایی در پرسشنامه قربانی هارتر کسب کردند به صورت تصادفی انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. برنامه آموزش جرأت‌ورزی دانش‌آموزان در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه حمایت اجتماعی زیمت و همکاران (1988) و مشکلات بین‌فردی بارخام و همکاران (1996) بود.  برای تحلیل داده‌ها از مدلیابی ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی در قالب الگوی چند نشانگر چند پاسخ به کمک نرم‌افزارهای SPSSV22 و SmartPLSV3.3 استفاده شد.   یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد آموزش جرأت‌ورزی اثر مستقیم و معنی‌داری بر حمایت اجتماعی و مشکلات بین‌فردی در مرحله پس‌آزمون و پیگیری داشت (01/0>p). همچنین حمایت اجتماعی در مرحله پس‌آزمون و پیگیری اثر مستقیم و معنی‌داری بر مشکلات بین‌فردی داشت (05/0>p). افزون بر آن نتایج نشان داد آموزش جرأت‌ورزی به واسطه حمایت اجتماعی اثر غیر مستقیم و معنی‌داری در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بر مشکلات بین‌فردی داشت (05/0>p). در مجموع مدل مفهومی پژوهش در مرحله پس‌آزمون 49 درصد و در مرحله پیگیری 51 درصد از واریانس مشکلات بین‌فردی را تبیین نموده است.   نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این پژوهش باید عنوان کرد که استفاده از تکنیک‌های جرأت‌ورزی و حمایت اجتماعی از نوجوانان توسط معلمان، والدین، روان‌شناسان، مشاوران و سایر متخصصان آموزش و پرورش می‌تواند باعث کاهش مشکلات بین‌فردی نوجوانان قربانی شود.