شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های ارتقای کیفیت آموزشی در آموزش مهندسی

نویسندگان

  • فریده خاندانی زاده گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی ، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0002-3963-5727
  • یونس دریوش گروه علمی حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی ، واحد میناب، دانشگاه آزاد اسلامی، میناب، ایران. https://orcid.org/0000-0002-4744-7438
  • مرجان زاهدیان گروه فناوری آموزشی و صنایع نوآور آموزشی، واحد بندرعباس ، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0001-1643-7202
  • محمد جمالدینی گروه مدیریت آموزشی، واحد بندر جاسک، دانشگاه آزاد اسلامی ، بندر جاسک، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-1694-4413

DOI:

https://doi.org/10.61838/kman.soe.867

کلمات کلیدی:

کیفیت آموزشی, ابعاد کیفیت آموزشی, مؤلفه‌های کیفیت آموزشی, آموزش مهندسی, آموزش عالی, دانشجویان, دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اعتبارسنجی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر ارتقای کیفیت آموزشی دانشجویان دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه شهید باهنر کرمان و ارائه مدلی منسجم و مبتنی بر شواهد تجربی بود.

روش‌شناسی: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی کیفی–کمی بود. در مرحله کیفی، 15 نفر از اعضای هیئت علمی و مدیران مرتبط با آموزش با نمونه‌گیری هدفمند تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند و داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با تحلیل مضمون و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. در مرحله کمی، از جامعه 3178 نفری دانشجویان کارشناسی ورودی 1400 به بعد، 250 نفر با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق‌ساخته 105 گویه‌ای بود. روایی سازه و همگرا با تحلیل عاملی تأییدی، پایایی با آلفای کرونباخ و برازش ساختاری با مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار LISREL بررسی شد. ضرایب آلفای مؤلفه‌ها 0.72 تا 0.93 و آلفای کل 0.91 بود.

یافته‌ها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد تمامی مؤلفه‌های شناسایی‌شده دارای ارتباط معنادار با سازه‌های مربوطه بودند، به‌طوری‌که مقادیر آماره t برای تمامی مسیرها از 1.96 بیشتر بود. مدل نهایی شامل شش بعد یاددهی–یادگیری، برنامه درسی، منابع انسانی و اعضای هیئت علمی، مدیریتی–راهبردی، زیرساختی و امکاناتی و ارتباط با محیط بیرونی و 14 مؤلفه بود. شاخص‌های برازش مدل نهایی شامل RMSEA=0.058، SRMR=0.029، GFI=0.98، AGFI=0.95، NFI=0.95، NNFI=0.94، CFI=0.96 و IFI=0.96 بود که برازش مطلوب مدل و تأیید روایی سازه و همگرای آن را نشان داد.

نتیجه‌گیری: مدل اعتبارسنجی‌شده نشان می‌دهد ارتقای کیفیت آموزش مهندسی مستلزم رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که به‌طور همزمان کیفیت یاددهی–یادگیری، انعطاف و روزآمدی برنامه درسی، توانمندی اعضای هیئت علمی، مدیریت راهبردی و تضمین کیفیت، زیرساخت‌های آموزشی و فناورانه و تعامل نظام‌مند دانشگاه با صنعت و محیط حرفه‌ای را تقویت کند؛ بنابراین، مدل پیشنهادی می‌تواند به‌عنوان چارچوبی معتبر برای ارزیابی، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی بهبود کیفیت در دانشکده‌های فنی و مهندسی به کار رود.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Csomós, G. (2026). Investigating the Green and Thermal Environmental Quality of Educational Institutions in an Urban Planning Context: A Debreceni Case Study. Buildings, 16(4), 836. https://doi.org/10.3390/buildings16040836

Hilal, R., & Ibrahim, M. G. (2026). Artificial Intelligence for Inclusive Engineering Education: Advancing Equality, Diversity, and Ethical Leadership. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-9458060/v1

Jeong, S. J. (2026). Quality of Employment of High School Graduates: Focusing on the Effect of Student Vocational Education and Training Experience. International Journal of Training and Development. https://doi.org/10.1111/ijtd.70024

Maulana, Y., & Sapdi, R. M. (2026). Strengthening the Quality of Islamic Education through Ihsan-Based Management Strategies. Journal of Educational Management Research, 5(1), 244-257.

Mikailou, G. (2025). Examining Teachers' Attitudes toward the Quality of Virtual Education and Its Hidden Consequences. Scientific Journal of Education and Learning Research, 22(1), 61-74.

Mustika, A. I., Santika, M., Lubis, N. S., Liyadi, M., & Syaifuddin, M. (2025). The Role of Strategic Management in Improving the Quality of Islamic Education in the Digital Era. Journal of Practice Learning and Educational Development, 5(1), 28-31. https://doi.org/10.58737/jpled.v5i1.394

Nikouei, H., & Mirshakari, L. (2025). The Role of Educational Leadership in Improving the Quality of Teaching and Learning. Fourth National Conference on Applied Ideas in Educational Sciences, Psychology and Cultural Studies,

Padua, D. (2025). Artificial Intelligence and Quality Education: The Need for Digital Culture in Teaching. Journal of Educational Cultural and Psychological Studies (Ecps Journal)(30). https://doi.org/10.7358/ecps-2024-030-padd

Pathak, S., & Jain, V. (2025). Transformation of Quality Education through E-Learning for Sustainable Development. In Transforming Vocational Education and Training Using AI (pp. 211-248). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-8252-3.ch009

Rahman, M. A., Kusumawati, I., Kunta, I. H., Khofsah, S., Dewi, A. T. A., Hikmah, U., & Mudarris, B. (2026). Improving the quality of education in madrasah tsanawiyah through digital technology-based strategic management. JETech: Journal of Education and Technology, 2(2), 63-72. https://doi.org/10.33650/afkarina.v10i1.15026

Rindawati, S., Saputra, D. G., & Supriadi, S. (2026). Education Policy Recommendations in Addressing Digital Transformation and Access Inequality in Indonesia: A Public Administration Perspective. IJOSPOL-International Journal of Social, Policy and Law, 7(3), 213-217.

Samadipour, A., Bani Asadi, N., & Kavousi, E. (2025). Identifying and Explaining the Components of Educational Service Quality Evaluation in Universities. Cultural Sociology Research, 1, 69-106.

Samsudin, M., Sari, R., Casnan, & Hanafi, A. I. (2025). Strategic Pathways to Educational Excellence: An ISM Analysis of Leadership, Curriculum, and Service Quality in Muhammadiyah Schools amid Society 5.0. Indonesian Journal on Learning and Advanced Education, 7(2), 361-374. https://doi.org/10.23917/ijolae.v7i2.9705

Shehada, M., & Supriyanto, A. (2025). The Impact of Total Quality Management (TQM) on Educational Quality and Teaching Effectiveness in Palestinian Education in Gaza during the War: A Literature Review. Proceedings Series of Educational Studies,

Soleimani, P., & Bazyar, M. (2025). The impact of knowledge management on the quality of work among primary school teachers in Rostam Education District. Strategic Research in Education Quarterly, 2(37), 179–191. https://civilica.com/doc/2213297/

Wafa, A., & Muhabat, S. (2026). The Role of Monitoring and Evaluation in Enhancing the Quality of Higher Education Institutions in Afghanistan. Kunduz University International Journal of Islamic Studies and Social Sciences, 102-114. https://doi.org/10.71082/a4k5wm76

Wismayanti, V., Isjoni, I., & Azhar, A. (2025). Impact of Total Quality Management toward Education Quality at Vocational School. Al-Ishlah Jurnal Pendidikan, 17(2). https://doi.org/10.35445/alishlah.v17i2.4701

Yirga, S. A., & Beshir, M. A. (2025). The Effect of Total Quality Management Practices on Innovation: Evidence from Selected Agricultural Technical and Vocational Education Training Colleges in Ethiopia. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 14(21), 1-26. https://doi.org/10.1186/s13731-024-00460-x

Zulfiqar, A., Bilal, M., & Iqbal, M. N. (2025). Identification of factors affecting the quality of education in rural areas' elementary schools. Contemporary Journal of Social Science Review, 3(1), 13-23. https://contemporaryjournal.com/index.php/14/article/view/216

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

خاندانی زاده ف. ., دریوش ی., زاهدیان م. ., & جمالدینی م. . (1405). شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های ارتقای کیفیت آموزشی در آموزش مهندسی. جامعه شناسی آموزش و پرورش, 12(1), 1-20. https://doi.org/10.61838/kman.soe.867